لف

• أباد الله خضراءهم
• ابدء بِنَفسک
• ترجمه: «از خود آغاز کن!»
• مترادف: «اول خویش سپس درویش.»

ادامه در ادامه مطلب

لف

• أباد الله خضراءهم
• ابدء بِنَفسک
  • ترجمه: «از خود آغاز کن!»
  • مترادف: «اول خویش سپس درویش.»
• ابذل لصديقك دمك ومالك
• إبرة في كومة قش
• أبرد من الثلج
• أبصر من الوطواط
• أبصر من زرقاء اليمامة
  • ترجمه: «دوربین‌تر از زرقاء.»
  • تمثیل: «ای خداوندی که گر روی تو اعمی بنگرد// از فروغ روی تو بیناتر از زرقا شود.»
  • شرح: «زرقاء نام زنی از عرب است که از مسافتی بعید می‌دیده‌است.»
  • أبصر من غراب
  • ترجمه: «دوربین‌تر از کلاغ.»
• أبطأ من سلحفاة
• أبعد من الثريا
• اَبقض‌الاَشیا عندی‌الطلاق
  • مترادف: «تو برای وصل کردن آمدی// نی برای فصل کردن آمدی»
  • مشابه: «بود سوزن به‌از تیغ برنده// که این دوزنده آمد آن درنده»
• أبكى من يتيم
• أبلغ من قس بن ساعدة
• أبيع من إخوة يوسف
• أتب من أبي لهب
• أتبع من الظل
• اتق شَر مِن اَحسنت اِلیه
  • ترجمه: «از زیان و آسیب آن‌که بدو نیکویی کرده‌ای پرهیز کن.» امثال و حکم -
  • تمثیل: «گفت حق است این ولی ای سیبویه// اتق شر من احسنت الیه»
  • مشابه: «سزای نیکی بدی است.»
  • مشابه: «با هرکه دوستی خود اظهار می‌کنم// خوابیده‌دشمنی است که بیدار می‌کنم»
• اتقوا فِراسَة‌المؤمِن
  • ترجمه: «بپرهیزید از تیزمغزی مؤمنان» امثال و حکم -
  • تمثل: «تو اگر مؤمنی فراست کو// ور شدی مؤتمن حراست کو// فال مؤمن فراست نظر است// وین زتقویم و زیج ما بدر است// مؤمن از رنگ چهره برخواند// هرچه دانا زدفترش داند// دل مؤمن بسان آینه است// همه نقشی در آن معاینه است»
• اتقوا مِن غَضَب الحَلیم
  • ترجمه: «از خشم بردباران پرهیز کنید.»
  • مترادف: «از آن مترس که های و هو دارد// از آن بترس که سر بتو دارد»
  • تمثیل: «بگاه صلح سبک‌روح‌تر زحلم شجاع// به‌روز حرب گرانمایه‌تر زخشم حلیم»
• اتقو مِن مَواضِع التهم
  • ترجمه: «از بهتان‌گاه‌ها اجتناب ورزید» امثال و حکم -
  • مترادف: «جایی منشین که چون نهی پای// تهمت‌زده خیزی از چنان جای// صوفی که رود به‌مجلس می// وقتی بچکد پیاله بر وی// چون شهره شود عروس معصوم// پاکی و پلیدیش چه‌معلوم»
  • مترادف: «چو من خلوت‌نشین باشم تو مخمور// زتهمت، رأی مردم که شود دور»
• اتَّكَلْنا منه على خُصٍّ
• الاتحاد قوة
• اترك الشر يتركك
• اتسع الخرق على الراقع
• اتق الأحمق أن تصحبه إنما الأحمق كالثوب الخلق كلما رقعت منه جانبا صفقته الريح وهنا فانخرق
• أثبت من الوشم
• أثقل من جبل
• أجبن من نعامة
• اجتنب مصاحبة الكذاب فإن اضطررت إليه فلا تُصَدِّقْهُ
• اجع کَلبَک یتعبک
  • ترجمه: «سگ خویش گرسنه دار تا از دنبال تو آید» امثال و حکم -
  • مشابه: «اسب فربه شود، شود سرکش»
  • تمثل: «آلت اِشکار جز سگ را مدان// کمترک انداز سگ را استخوان// زان‌که سگ چون سیر شد سرکش شود// کی سوی صید و شکاری خوش رود»
• اجلس حيث يُؤْخَذُ بيدك وَتُبَرُّ ولا تجلس حيث يؤخذ برجلك وتُجَرُّ
• أجهل الناس من كان على السلطان مدلا وللإخوان مذلا
• أجود من حاتم
• احذر الأحمق واحذر وُدَّهُ (إنما الأحمق كالثوب الْخَلَق)
• احذر عدوك مرة وصديقك ألف مرة فإن انقلب الصديق فهو أعلم بالمضرة
• احذر مباسطة‌الملوک
  • ترجمه: «از بساط پادشاهان دوری کن»
  • مترادف: «از صحبت پادشه بپرهیز// چون پنبهٔ نرم زآتش تیز»
• أحذر من غراب
  • ترجمه: «ترسنده‌تر از کلاغ» امثال و حکم -
  • تمثل: «بودم حذور همچو غرابی برای آنک// همچون غراب جای گرفتم در این خراب»
• احذروا من لا يرجى خيره ولا يؤمن شره
• أحر من الجمر
• إحراق طيبا
• أحرس من كلب
• أحرص من نملة
• أحزن من الخنساء على صخر
• اَحسَن‌الشعر، یا اعذب‌الشعر اکذبه
  • ترجمه: «شعر هرچه به‌دروغ نزدیک‌تر زیباتر»
  • تمثل: «در شعر مپیچ و در فن او// چون اکذب اوست احسن او»
• أَحْسِنْ إلي الناس تستعبد قلوبهم
• اُحْسِن اٍلي مِن اساء
  • ترجمه: «با آن‌که بدی کرده نکویی میکن» امثال و حکم -
  • مشابه: «بَدان‌را نیک دارید ای عزیزان// که خوبان خود عزیز و نیک‌روزند»
  • تمثل: «بدی را بدی سهل باشد جزا// اگر مردی احسن الي من اسا»
• أحضر الناس جوابا من لم يغضب
• احفر بئرا وَطُمَّ بئرا ولا تُعَطِّلْ أجيرا
• احفظ قرشك الأبيض ليومك الأسود
• أحكم من لقمان
• أحمد البلاغة الصمت حين لا يَحْسُنُ الكلام
• احمق من هبنقه
  • ترجمه: «احمق‌تر از هبنقه»
  • شرح: هبنقه از حمقای مشهور عرب است که وقتی گردن‌بندی به‌خود آویخت. پرسیدند: این تورا به‌چه‌کار است؟ گفت: تا با دیگران عوض نشوم.»
• أحن من الأم على أولادها
• آخ الأْكْفاءَ وداه الأعداءأخوك من صَدَقك لا من صدّقك
• أخاك أخاك إن مَنْ لا أخا له كَساعٍ إلى الهيجا بغير سلاح
• اختر أهون الشرين
• اختلط حابلهم بنابلهم
• آخر الحياة الموت
• آخر العنقود
• اخطب لابنتك ولا تخطب لابنك
• أَخْفَقَ حالب التيس
• أخوك من صدقك النصيحة
  • ترجمه: «برادر تو آن‌کس باشد که تورا پند دهد»
  • مترادف: «برادر تو آن‌کس باشد که عیب تو از تو نپوشد» امثال و حکم -
• أخون من ذئب
• ادب‌النفس خیر من ادب‌الدرس
• ترجمه: «ادبی که در نهاد مرد باشد نیکوتر از ادبی است که از راه درس‌خواندن کسب شود.»
  • مشابه: «بربسته دگر باشد و بررسته دگر»
  • تمثل: «ملک بربسته چنان باشد ضعیف// ملک بررسته چنان باشد شریف»
  • معنی: فطری و طبیعی از مصنوعی بهتر است.
• ادخلوالبیوت من ابوابها
  • ترجمه: «از در خانه‌ها وارد منازل شوید»
  • مشابه: «کار را از راه درست انجام دهید»
  • تمثل: «گر همی جویید دُر بی‌بها// ادخلوالابیات من ابوابها»
  • معنی: هرکاری را باید از راه و طریق مخصوص به‌خود آغاز نمود.
• أَدّى قدراً مستعيرها
• أدنى من حبل الوريد
• إذا أتاك أحد الخصمين وقد فُقِئَتْ عينه فلا تقض له حتى يأتيك خصمه .فلعله قد فُقِئَتْ عيناه
• إذا أردت أن تطاع فأمر بما يستطاع
• إذا الشعب يوما أراد الحياة فلا بد أن يستجيب القدر
• إذا المرء لم يدنس من اللؤم عرضه فكل رداء يرتديه جميل
• إذا أنت أكرمت الكريم ملكته وإن أنت أكرمت اللئيم تمردا
• إذا أنت لم تشرب مرارا على القذى ظمئت وأي الناس تصفو مشاربه
• إذا بلغ الرأي المشورة فاستعن بحزم ناصح أو نصيحة حازم
• إذا تخاصم اللصان ظهر المسروق
• إذا تفرقت الغنم قادتها العنز الجرباء
• إذا تكلمت بالكلمة ملكتك وإذا لم تتكلم بها ملكتها
• إذا تم العقل نقص الكلام
• إذا تمنيت فاستكثر
• إذا تولى عقداً أحكمه
• إذا جاء الحين حارت العين
• إذا حان القضاء ضاق الفضاء
• إذا حضر الماء بطل التيمم
• إذا دببت على المنسأة من هرم فقد تباعد عنك اللهو والغزل
• إذا ذكرت الذئب فأعد له العصا
• إذا ذكرت الذئب فخذ الحذر
• إذاذل مولى فهو ذليل
• إذا رأيت نيوب الليث بارزة فلا تظنن أن الليث يبتسم
• إذازل العالِمُ زل بزلته العالَمٌ
  • ترجمه: «پای‌لغز دانشمندان پای‌لغز جهان است» امثال و حکم -
  • مشابه: «هرچه بگندد نمکش می زنند// وای به‌وقتی که بگندد نمک»
• إذا ساء فعل المرء ساءت ظنونه
  • ترجمه: «تبه‌کاران بدگمان باشند» امثال و حکم -
• إذا سأل ألحف وإن سئل سوّف
• إذا سلمت من الأسد فلا تطمع في صيده
• إذا سمعت الرجل يقول فيك من الخير ما ليس فيك فلا تأمن أن يقول فيك من الشر ما ليس فيك
• إذا صدأ الرأي أصقلته المشورة
• إذا صُنْتَ المودة كان باطنها أحسن من ظاهرها
• إذا ضربت فأوجع فإن الملامة واحدة
• إذا ظلمت من دونك فلا تأمن عقاب من فوقك
• إذا عُرِفَ السبب بطل العجب
• إذا غامَرْتَ في شرف مروم فلا تقنع بما دون النجوم
• إذا فرغ الفؤاد ذهب الرقاد
• إذا قصرت يدك عن المكافأة فليصل لسانك بالشكر
• إذا قل ماء الوجه قل حياؤه (ولا خير في وجه إذا قل ماؤه)
• إذا كان الصبر مُرًّا فعاقبته حلوة

• إذا كان الكلام من فضة فالسكوت من ذهب

• إذا كنت تدري فتلك مصيبة وإن كنت لا تدري فالمصيبة أعظم

• إذا كنت ذا رأي فكن ذا عزيمة